Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Γερανταγωγική και Ενεργός Γήρανση στο πλαίσιο της Κοινωνικής Παιδαγωγικής: Κοινωνικοπαιδαγωγικό Πρόγραμμα μέσω της Δημιουργίας και Επεξεργασίας Ιστοριών

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη συμβολή της Κοινωνικής Παιδαγωγικής στο πεδίο της Γερανταγωγικής. Εστιάζει στον σχεδιασμό και την εφαρμογή ενός κοινωνικοπαιδαγωγικού προγράμματος με βασικό εργαλείο την τεχνική της Δημιουργίας και Επεξεργασίας Ιστοριών. Το κοινωνικό πλαίσιο χαρακτηρίζεται από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού και από την αυξανόμενη ανάγκη για ενδυνάμωση, συμμετοχή και κοινωνική ένταξη των ηλικιωμένων. Μέσα σε αυτό, η εργασία προσεγγίζει τη γήρανση όχι ως παθητική φάση ζωής, αλλά ως ενεργή και δυναμική διαδικασία μάθησης και κοινωνικής συμμετοχής. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, δεν έχει επιτευχθεί ακόμη η πλήρης συμπερίληψη των ηλικιωμένων στο κοινωνικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι. Η διαπίστωση αυτή αφορά άμεσα την επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής, προτεραιότητα της οποίας είναι η ολιστική υποστήριξη της ευημερίας όλων των ανθρώπων, χωρίς καμία διάκριση. Σε θεωρητικό επίπεδο, η εργασία βασίζεται στο θεωρητικό πλαίσιο της Κοινωνικής Παιδαγωγικής και της Γερανταγωγικής. Αποσαφηνίζεται εννοιολογικά ο όρος «Γερανταγωγική» και παρουσιάζονται βασικές έννοιες, θεωρίες γήρανσης και πολιτικές Ενεργού Γήρανσης. Αναδεικνύεται επίσης ο διεπιστημονικός χαρακτήρας της Γερανταγωγικής και η σύνδεσή της με την Κοινωνική Παιδαγωγική. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαγενεακή σύνδεση. Τέλος, η αφήγηση παρουσιάζεται ως κοινωνικοπαιδαγωγικό και νευροεπιστημονικά θεμελιωμένο εργαλείο, το οποίο μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της μνήμης, της ενσυναίσθησης, της κοινωνικής σύνδεσης και της προσωπικής ταυτότητας των ηλικιωμένων. Σε πρακτικό επίπεδο, παρουσιάζεται και αναλύεται το κοινωνικοπαιδαγωγικό πρόγραμμα «Αειθαλείς Συνάψεις». Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε με στόχο την Ενεργό Γήρανση μέσω βιωματικών, δημιουργικών και διαγενεακών δράσεων. Υλοποιήθηκε σε δύο διαδοχικά πλαίσια, τη Λέσχη Φιλίας και τη γειτονιά, και αξιοποίησε τη Δημιουργία και Επεξεργασία Ιστοριών ως μέσο ενδυνάμωσης, ομαδικής συνοχής και κοινωνικής ενεργοποίησης των συμμετεχόντων. Σε ερευνητικό επίπεδο, υιοθετήθηκε ποιοτικός ερευνητικός σχεδιασμός στο πλαίσιο της Συνεργατικής Ενεργού Έρευνας. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω των προσωπικών αναστοχαστικών ημερολογίων των ηλικιωμένων και του κριτικού φίλου, καθώς και μέσω ομάδας εστίασης (focus group), και αναλύθηκαν με θεματική ανάλυση. Το ερευνητικό δείγμα αποτέλεσαν δέκα ηλικιωμένοι, μέλη Λέσχης Φιλίας του Δήμου Αθηναίων. Στις διαγενεακές δραστηριότητες του προγράμματος συμμετείχαν επίσης επτά νέοι ενήλικες, οι οποίοι δεν αποτέλεσαν μέρος του ερευνητικού δείγματος. Σκοπός ήταν να διερευνηθεί η αντιλαμβανόμενη συμβολή του προγράμματος στην Ενεργό Γήρανση των ηλικιωμένων συμμετεχόντων και, ειδικότερα: • πώς βίωσαν οι ηλικιωμένοι τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα· • πώς η Δημιουργία και Επεξεργασία Ιστοριών συνέβαλε στην έκφραση, στον αναστοχασμό και στη νοηματοδότηση της εμπειρίας τους· • πώς βίωσαν τη διαγενεακή σύνδεση· • ποια κοινωνικοπαιδαγωγικά χαρακτηριστικά του προγράμματος φαίνεται να υποστηρίζουν την Ενεργό Γήρανση. Οι ηλικιωμένοι συμμετέχοντες αντιλήφθηκαν ότι το πρόγραμμα «Αειθαλείς Συνάψεις» συνέβαλε στην Ενεργό Γήρανσή τους. Ειδικότερα, βίωσαν την αφήγηση και τη Δημιουργία και Επεξεργασία Ιστοριών ως εμπειρία έκφρασης, νοηματοδότησης των βιωμάτων τους και ενδυνάμωσης της προσωπικής και κοινωνικής τους ταυτότητας. Η αφήγηση λειτούργησε ως έναυσμα για την ενεργοποίηση της μνήμης, τη συναισθηματική συμμετοχή και την καλλιέργεια αισθήματος ορατότητας και αναγνώρισης. Παράλληλα, η διαγενεακή σύνδεση αναδείχθηκε ως ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας, καθώς ευνόησε την αμοιβαία κατανόηση, την ενσυναίσθηση και τη δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων μεταξύ ηλικιωμένων και νέων. Οι ηλικιωμένοι ανέφεραν επίσης βελτίωση της κοινωνικής τους διάθεσης και αυξημένο ενδιαφέρον για συμμετοχή σε συλλογικές και πολιτιστικές δράσεις. Τέλος, ως κοινωνικοπαιδαγωγικά χαρακτηριστικά του προγράμματος που υποστήριξαν την Ενεργό Γήρανση αναδείχθηκαν ο συμμετοχικός σχεδιασμός, η βιωματική και συνεργατική μάθηση και η συμπερίληψη, τα οποία διαμόρφωσαν ένα κλίμα ασφάλειας, ενθάρρυνσης και ενεργού συμμετοχής. Συμπερασματικά, η παρούσα εργασία αναδεικνύει τη Γερανταγωγική ως δυναμικό και αναδυόμενο πεδίο της Κοινωνικής Παιδαγωγικής, στο οποίο η αφήγηση μπορεί να λειτουργήσει ως βασική κοινωνικοπαιδαγωγική τεχνική ενδυνάμωσης, κοινωνικής συμμετοχής και Ενεργού Γήρανσης. Η εργασία καταλήγει στην ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης και αξιολόγησης κοινωνικοπαιδαγωγικών προγραμμάτων στο πεδίο της Γερανταγωγικής. Τα προγράμματα αυτά μπορούν να αξιοποιούν τη Δημιουργία και Επεξεργασία Ιστοριών και τη διαγενεακή σύνδεση ως βασικούς άξονες κοινωνικής συνοχής και κοινωνικού μετασχηματισμού.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΚΟΥΤΡΟΥΔΗ ΓΕΩΡΓΙΑ
  • KOUTROUDI GEORGIA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5451902

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΚΟΥΤΡΟΥΔΗ ΓΕΩΡΓΙΑ; KOUTROUDI GEORGIA. Γερανταγωγική και Ενεργός Γήρανση στο πλαίσιο της Κοινωνικής Παιδαγωγικής: Κοινωνικοπαιδαγωγικό Πρόγραμμα μέσω της Δημιουργίας και Επεξεργασίας Ιστοριών. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5451902