Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η προώθηση της σωματικής δραστηριότητας στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Abstract

dc:description

Εισαγωγή: Η Σωματική Δραστηριότητα (ΣΔ) αποτελεί ένα από τους σημαντικότερους παράγοντες προαγωγής της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία, ενώ συμβάλλει στην πρόληψη παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με διάφορα χρόνια νοσήματα. Παρά τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για καθημερινή άσκηση μέτριας ως έντονης έντασης (MVPA) διάρκειας 60 λεπτών, το 80% των παιδιών και των εφήβων παγκοσμίως δεν τις ακολουθεί, καθιστώντας την έλλειψη ΣΔ ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα του 21ου αιώνα. Το σχολείο θεωρείται ως ο πλέον κατάλληλος χώρος για παρεμβάσεις προώθησης ΣΔ, καθώς προσφέρει πρόσβαση στο σύνολο των μαθητών/τριων ανεξαρτήτως κοινωνικονομικού επιπέδου. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν η διερεύνηση της αποτελεσματικότητας των σχολικών παρεμβάσεων στην προώθηση ΣΔ μαθητών/τριων Πρωτοβάθμιας (ΠΕ) και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕ) εκτός σχολείου, καθώς και η κατανόηση των μηχανισμών που μπορούν να επηρεάσουν τη Σωματική Δραστηριότητα (ΣΔ) εκτός σχολείου. Μεθοδολογία: Η αναζήτηση βιβλιογραφίας πραγματοποιήθηκε σε τρείς ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων Pubmed, SportDiscus και Scopus χωρίς χρονικό περιορισμό έως τον Δεκέμβριο του 2025. Οι λέξεις κλειδιά ήταν [school OR education] AND [physical activity OR exercise]. Τα κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού καθορίστηκαν βάση του PICOS και αφορούσαν υγιείς μαθητές/τριες, ηλικίας 6-18 ετών, παρεμβάσεις εντός σχολείου με στόχο την αύξηση της ΣΔ εκτός σχολείου, μελέτες με ομάδα ελέγχου, τυχαιοποιημένες, ή μη τυχαιοποιημένες μελέτες με αξιολόγηση πριν και μετά την παρέμβαση. Η ποιοτική αξιολόγηση των άρθρων πραγματοποιήθηκε με την κλίμακα TESTEX. Αποτελέσματα: Από το σύνολο των 7.702 εγγραφών πού εντοπίστηκαν, τελικά συμπεριελήφθησαν 15 μελέτες που πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής. Οι 15 μελέτες χωρίστηκαν σε τρείς κατηγορίες: 1) Παρεμβάσεις με βάση περιβαλλοντικές αλλαγές (μέσω αύξησης ωρών ΦΑ, αναδιαμόρφωσης προαυλίων, ενεργά διαλείμματα, β) παρεμβάσεις βασισμένες σε θεωρητικά μοντέλα κινητοποίησης (Θεωρία Αυτοπροσδιορισμού, Μετά-Πλαισιακού Μοντέλου και Προγραμματισμένης Συμπεριφοράς), και γ) τεχνολογικές παρεμβάσεις και εκπαίδευση εκτός σχολικής αίθουσας. Στην πρώτη κατηγορία παρατηρήθηκε αύξηση της ΣΔ εντός σχολικής μονάδας, χωρίς όμως να επιδρά στην ΣΔ εκτός σχολείου. Η δεύτερη κατηγορία φάνηκε να ευνοεί περισσότερο τη μεταφορά ΣΔ εκτός σχολείου, είτε άμεσα είτε έμμεσα, μέσω της ενίσχυσης της αυτόνομης παρακίνησης. Η τρίτη κατηγορία παρουσίασε τις ισχυρότερες ενδείξεις για την μεταφορά της ΣΔ εκτός σχολείου, αξιοποιώντας την τεχνολογία με στοιχεία παιχνιδοποίησης. Τα αποτελέσματα διατηρήθηκαν έως και 6 μήνες μετά την παρέμβαση. Επιπλέον, διαπιστώθηκαν διαφορές ανάλογα με το φύλο, τα αγόρια ανταποκρίθηκαν σε παρεμβάσεις που αυξάνουν τις ευκαιρίες κίνησης, ενώ τα κορίτσια από παρεμβάσεις που στοχεύουν την ψυχολογική διάσταση της ΣΔ. Οι μελέτες που χρησιμοποιούσαν ερωτηματολόγια κατέγραφαν συχνότερα στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα σε σχέση με εκείνες που χρησιμοποιούσαν αντικειμενικά εργαλεία μέτρησης. Συμπεράσματα: Η αποτελεσματικότητα των σχολικών παρεμβάσεων ως προς την προώθηση ΣΔ εκτός σχολείου διαφοροποιείται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους. Οι παρεμβάσεις που ενίσχυαν την αυτόνομη παρακίνηση και αξιοποιούσαν τεχνολογικά εργαλεία παρουσίασαν πιο θετικά αποτελέσματα στην μεταφορά της ΣΔ εκτός σχολείου, ενώ οι παρεμβάσεις που εστιάστηκαν σε αλλαγές του σχολικού περιβάλλοντος, αύξησαν την ΣΔ εντός σχολείου. Σε μελλοντικές έρευνες κρίνεται απαραίτητος ο κοινός ορισμός της ΣΔ εκτός σχολείου, μακροχρόνια παρακολούθηση των αποτελεσμάτων και πολυεπίπεδος σχεδιασμός παρεμβάσεων προσαρμοσμένος στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε σχολικής μονάδας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σπανουδάκη Σοφία
  • Spanoudaki Sofia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5451946

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σπανουδάκη Σοφία; Spanoudaki Sofia. Η προώθηση της σωματικής δραστηριότητας στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5451946