Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Γενετική μελέτη Ελλήνων ασθενών με πλάγια μυατροφική σκλήρυνση_ βιοπληροφορική αξιολόγηση γενετικών δεδομένων

Abstract

dc:description

Η πλάγια μυατροφική σκλήρυνση (Amyotrophic Lateral Sclerosis, ALS) αποτελεί μία προοδευτική και θανατηφόρο νευροεκφυλιστική νόσο, η οποία χαρακτηρίζεται από εκφύλιση των ανώτερων και κατώτερων κινητικών νευρώνων. Κλινικά εκδηλώνεται με μυϊκή αδυναμία, ατροφία και προοδευτική παράλυση, οδηγώντας τελικά σε αναπνευστική ανεπάρκεια. Η νόσος παρουσιάζει σημαντική κλινική και γενετική ετερογένεια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις συνυπάρχουν γνωσιακές διαταραχές που την εντάσσουν στο φάσμα ALS– FTD. Σε μοριακό επίπεδο, έχουν ταυτοποιηθεί πολλαπλοί παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί, όπως η συσσώρευση πρωτεϊνών, η δυσλειτουργία της RNA επεξεργασίας και η νευροφλεγμονή. Η ALS διακρίνεται σε οικογενή και σποραδική μορφή, ωστόσο η συμβολή γενετικών παραγόντων είναι σημαντική και στις δύο. Μέχρι σήμερα έχουν συσχετιστεί περισσότερα από 30 γονίδια με τη νόσο, με κυριότερα τα C9ORF72, SOD1, TARDBP και FUS, ενώ επεκτάσεις επαναλήψεων στο ATXN2 έχουν αναγνωριστεί ως παράγοντας κινδύνου. Η χρήση τεχνολογιών αλληλούχησης νέας γενιάς (NGS) έχει επιτρέψει τη συστηματική διερεύνηση της γενετικής βάσης της ALS και την ταυτοποίηση παθογόνων παραλλαγών με κλινική σημασία. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η βιοπληροφορική ανάλυση δεδομένων NGS σε Έλληνες ασθενείς με ALS, με στόχο την ταυτοποίηση παθογόνων ή πιθανώς παθογόνων γενετικών παραλλαγών, καθώς και τη διερεύνηση επεκτάσεων επαναλήψεων στα γονίδια C9ORF72 και ATXN2. Το υλικό της μελέτης αποτέλεσαν 100 Έλληνες ασθενείς με ALS, οι οποίοι παραπέμφθηκαν στη Μονάδα Νευρογενετικής. Η πλειονότητα ήταν άρρενες (65%), με μέση ηλικία έναρξης τα 57,7 ± 11,9 έτη, ενώ το 63% παρουσίασε νωτιαία έναρξη της νόσου. Το DNA απομονώθηκε από δείγματα περιφερικού αίματος και ακολούθησε ποιοτικός έλεγχος. Πραγματοποιήθηκε αλληλούχηση ολόκληρου γονιδιώματος (WGS) με χρήση της πλατφόρμας Illumina NovaSeq. Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε εξονικές παραλλαγές, χρησιμοποιώντας την πλατφόρμα Franklin by Qiagen και ένα panel 38 γονιδίων σχετιζόμενων με την ALS. Οι παραλλαγές φιλτραρίστηκαν με βάση τη σπανιότητα (MAF <1%) και το βάθος κάλυψης (>20X), και ταξινομήθηκαν σύμφωνα με τις οδηγίες ACMG. Οι επεκτάσεις επαναλήψεων διερευνήθηκαν με το λογισμικό ExpansionHunter και επιβεβαιώθηκαν με στοχευμένες μεθόδους. Η ανάλυση έδειξε ότι 19% των ασθενών έφεραν παθογόνες ή πιθανώς παθογόνες παραλλαγές σε γονίδια που σχετίζονται αιτιολογικά με την ALS. Η συχνότερη παραλλαγή ήταν η εξανουκλεοτιδική επέκταση στο γονίδιο C9ORF72 (11%). Επιπλέον, παθογόνες ή πιθανώς παθογόνες παραλλαγές ενός νουκλεοτιδίου ανιχνεύθηκαν στο 8% των ασθενών, στα γονίδια SQSTM1, TARDBP, NEK1 και FIG4, ενώ σε έναν ασθενή εντοπίστηκε νέα παραλλαγή στο FIG4. Ενδιάμεσες επεκτάσεις στο ATXN2 ανιχνεύθηκαν στο 4% των ασθενών. Παράλληλα, εντοπίστηκαν δευτερεύοντα ευρήματα σε γονίδια όπως τα HFE και SPG11, τα οποία ενδέχεται να έχουν τροποποιητική δράση. Συμπερασματικά, τα ευρήματα της παρούσας μελέτης αναδεικνύουν τη γενετική ετερογένεια της ALS στον ελληνικό πληθυσμό και επιβεβαιώνουν τον κεντρικό ρόλο του C9ORF72 ως της συχνότερης γενετικής αιτίας. Η εφαρμογή της βιοπληροφορικής ανάλυσης δεδομένων NGS συμβάλλει ουσιαστικά στη μοριακή διάγνωση και υποστηρίζει τη μελλοντική εφαρμογή της ιατρικής ακριβείας στην ALS.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σπυροπούλου Ιφιγένεια
  • Spyropoulou Ifigeneia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5452027

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σπυροπούλου Ιφιγένεια; Spyropoulou Ifigeneia. Γενετική μελέτη Ελλήνων ασθενών με πλάγια μυατροφική σκλήρυνση_ βιοπληροφορική αξιολόγηση γενετικών δεδομένων. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452027