Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Πέρα από την κατάθλιψη: Το πρώιμο νευροψυχιατρικό φορτίο στη νόσο parkinson — άγχος, απάθεια, ήπια γνωστική διαταραχή, ψύχωση και διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων. Από τη θεωρία στην κλινική πράξη

Abstract

dc:description

1. Υπόβαθρο, Σκοπιμότητα και Σκοπός της Εργασίας Η νόσος Parkinson αποτελεί μια σύνθετη νευροεκφυλιστική διαταραχή, της οποίας οι εκδηλώσεις δεν περιορίζονται στα κινητικά συμπτώματα. Τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα, όπως η κατάθλιψη, το άγχος, η απάθεια, η γνωστική εξασθένηση και οι ψυχωσικές εκδηλώσεις, συχνά εμφανίζονται ήδη από τα πρώιμα στάδια της νόσου και επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής, τη λειτουργικότητα και την πρόγνωση των ασθενών. Παρά τη σημασία τους, συχνά υποαναγνωρίζονται στην κλινική πράξη. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση της κλινικής βαρύτητας του πρώιμου νευροψυχιατρικού φορτίου στη νόσο Parkinson μέσω ανασκόπησης της σύγχρονης βιβλιογραφίας. Εξετάζονται η συχνότητα εμφάνισης, τα χαρακτηριστικά και η αλληλεπίδραση της κατάθλιψης, του άγχους και της απάθειας. της ήπιας γνωστικής εξασθένησης, της ψύχωσης και των διαταραχών ελέγχου παρορμήσεων, καθώς και η προγνωστική τους σημασία και η ανάγκη συστηματικής πρώιμης ανίχνευσής τους. 2. Μεθοδολογία Πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σύμφωνα με τις οδηγίες PRISMA 2020. Η αναζήτηση διεξήχθη στις βάσεις PubMed, Scopus και Web of Science κατά το διάστημα Αυγούστου–Νοεμβρίου 2025. Συμπεριλήφθηκαν μελέτες παρατήρησης κοορτής (διατομεακές και διαχρονικές), συστηματικές ανασκοπήσεις, μετα-αναλύσεις και πρωτότυπα άρθρα, με έμφαση σε πρόσφατες δημοσιεύσεις και σε μελέτες στις οποίες η διάγνωση είχε τεθεί από κλινικούς ιατρούς. Αποκλείστηκαν αναφορές μεμονωμένων περιστατικών. Σημαντικό μέρος των δεδομένων προήλθε από την προοπτική μελέτη Parkinson’s Progression Markers Initiative (PPMI) και από ανεξάρτητα δείγματα ασθενών με νόσο Parkinson πρώιμου σταδίου. 3. Αποτελέσματα Η κατάθλιψη παρουσίασε υψηλό επιπολασμό στα αρχικά στάδια της νόσου, που σε κάποιες περιπτώσεις ανήλθε στο 72% (13–72%), ενώ το άγχος και η απάθεια εμφανίστηκαν σε ποσοστά 24–32%. Η ήπια γνωστική εξασθένηση (MCI) καταγράφηκε στο 22–30,4% των ασθενών, ενώ οι ήπιες ψευδαισθητικές εμπειρίες έφθαναν έως και το 39%. Αντίθετα, η οξεία ψύχωση και οι διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων (ICDs) ήταν λιγότερο συχνές στα πρώιμα στάδια. Τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα σπάνια εμφανίζονται μεμονωμένα. Η κατάθλιψη συχνά συνυπάρχει με το άγχος, η απάθεια παρουσιάζει επικάλυψη με την κατάθλιψη και τη γνωστική έκπτωση, ενώ η ήπια γνωστική εξασθένηση συνδέεται με πολλαπλές νευροψυχιατρικές εκδηλώσεις. Επιπλέον, οι ασθενείς με ψευδαισθητικές εμπειρίες εμφανίζουν συχνότερα αυξημένες βαθμολογίες στις κλίμακες κατάθλιψης και άγχους. Η παρούσα ανασκόπηση ανέδειξε πιθανές διαφορές φύλου στις πρώιμες νευροψυχιατρικές εκδηλώσεις, με τις γυναίκες να εμφανίζουν συχνότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, ενώ ορισμένα ευρήματα εγείρουν το ενδεχόμενο ύπαρξης ενός διακριτού πρώιμου νευροψυχιατρικού προφίλ στις γυναίκες με νόσο Parkinson, το οποίο παραμένει ανεπαρκώς τεκμηριωμένο Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς έως σήμερα, και αποτελεί πεδίο περαιτέρω ερευνητικής προσέγγισης. Τα ευρήματα υποστηρίζουν επίσης ότι τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα σχετίζονται, ενδεικτικά, με δυσλειτουργία πολλαπλών νευροδιαβιβαστικών συστημάτων και εγκεφαλικών δικτύων, καθώς και με την αλληλεπίδραση παθολογίας σωματίων Lewy, γενετικών παραγόντων και διαταραχών του άξονα εντέρου–εγκεφάλου. Παράλληλα, εντοπίστηκαν τόσο φαρμακευτικές όσο και μη φαρμακευτικές θεραπευτικές παρεμβάσεις με διαφορετικό βαθμό τεκμηρίωσης. 4. Συμπεράσματα Τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα αποτελούν συχνές και κλινικά σημαντικές πρώιμες εκδηλώσεις της νόσου Parkinson, συμβάλλοντας ουσιαστικά στο συνολικό φορτίο της νόσου. Η συχνή συννοσηρότητα και αλληλεπίδρασή τους υπογραμμίζει την ανάγκη συστηματικής αξιολόγησης και έγκαιρης αναγνώρισης ήδη από τα αρχικά στάδια. Τα εμπειρικά δεδομένα και οι απορρέουσες θεωρητικές προσεγγίσεις συνηγορούν υπέρ της ενσωμάτωσης τυποποιημένων διαδικασιών πρώιμης ανίχνευσης στην κλινική πρακτική και της υιοθέτησης διεπιστημονικών θεραπευτικών προσεγγίσεων. Παράλληλα, αναδεικνύονται σημαντικά ερευνητικά κενά, ιδιαίτερα όσον αφορά τις διαφορές φύλου και την πιθανή ύπαρξη ενός διακριτού πρώιμου νευροψυχιατρικού προφίλ στις γυναίκες με νόσο Parkinson, ενώ καθίσταται σαφές ότι οι υποκείμενοι νευροβιολογικοί μηχανισμοί αποτελούν γόνιμο πεδίο εστιασμένης έρευνας. Η ιδιαίτερη συμβολή της παρούσας εργασίας συνίσταται στην ανάπτυξη μιας πρακτικής κλινικής προσέγγισης και μίας δομημένης διαδικασίας πρώιμου ελέγχου των νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων, με στόχο την διευκόλυνση της έγκαιρης αναγνώρισης και της εξατομικευμένης θεραπευτικής παρέμβασης.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μποσνίδου Ελένη
  • Bosnidou Eleni

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5452446

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μποσνίδου Ελένη; Bosnidou Eleni. Πέρα από την κατάθλιψη: Το πρώιμο νευροψυχιατρικό φορτίο στη νόσο parkinson — άγχος, απάθεια, ήπια γνωστική διαταραχή, ψύχωση και διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων. Από τη θεωρία στην κλινική πράξη. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452446