Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Δακρυρροούντες αυτοκράτορες. Τα δάκρυα ως εξωτερίκευση της μετάνοιας και η σύνδεσή τους με την αυτοκρατορική εικόνα στο Βυζάντιο (324-1118)

Abstract

dc:description

Γενικά, τα δάκρυα και ο ρόλος τους στην ιστορία δεν έχουν μελετηθεί διεξοδικά –το αντίθετο μάλλον. Αυτό προκαλεί εντύπωση, όταν η παρουσία τους στις πηγές είναι πολύ συχνή, και πιθανόν να υποδηλώνει την τάση να ερμηνεύονται ασυνείδητα με βάση τις τρέχουσες αντιλήψεις για τα δάκρυα. Όμως, αυτό παραβλέπει την ιστορική τους διάσταση, καθώς τα δάκρυα είναι παράγωγα πολιτιστικών νοοτροπιών και διαθέτουν έντονη επικοινωνιακή λειτουργία. Έτσι, οι Βυζαντινοί διέθεταν τη δική τους θεώρηση, που προσεγγίζει τα δάκρυα ποικιλοτρόπως. Μια βασική διάσταση είναι, πάντως, τα δάκρυα της μετάνοιας για τα οποία έχει αναπτυχθεί μια ολόκληρη λογοτεχνία. Συνοπτικά, θεωρούνται δώρα Θεού, απόδειξη της ευσέβειας του δακρυρροούντος ατόμου, κομμάτι μιας επιδιωκόμενης υπερβατής αρρενωπότητας. Στο πλαίσιο αυτό, συχνά αξιοποιήθηκαν από αυτοκράτορες για την εξασφάλιση της εύνοιας του λαού, ο οποίος είχε καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη ενός ηγεμόνα στον θρόνο. Όλα αυτά τα ζητήματα εξετάζονται στο πρώτο κεφάλαιο της παρούσας εργασίας, ενώ στο δεύτερο μελετώνται περιπτώσεις δώδεκα αυτοκρατόρων και μίας αυτοκράτειρας που μετανόησαν δημόσια με δάκρυα για μια προσωπική τους απόφαση με πολιτικό, όμως, αντίκρισμα. Πρόκειται για τον Κωνσταντίνο Α΄, τον Κωνστάντιο, τον Θεοδόσιο Α΄, τον Μαυρίκιο, τον Θεόφιλο, τον Λέοντα Στ΄, τον Ρωμανό Α΄, τον Ιωάννη Α΄, τον Μιχαήλ Δ΄ και τον Μιχαήλ Ε΄, τον Κωνσταντίνο Θ΄, τον Αλέξιο Α΄ και την Ευδοξία. Στόχος της έρευνας είναι η διαμόρφωση μιας εικόνας σχετικά με τη θέση των συναισθημάτων στη βυζαντινή κοινωνία, και ειδικότερα της μετάνοιας, τη φύση των δακρύων, όπως αυτή γινόταν αντιληπτή από τους Βυζαντινούς, και κυρίως την αυτοκρατορική ιδεολογία και τις σχέσεις Εκκλησίας – κράτους, οι οποίες εξετάζονται στο τρίτο κεφάλαιο της εργασίας. Ειδικότερα, φαίνεται ότι οι εξουσίες αυτές αλληλοεξαρτώνταν, ενώ τα όριά τους ήταν ασαφή με αποτέλεσμα εναλλάξ να κυριαρχεί η μία επί της άλλης, χωρίς όμως ποτέ καμία να μπορεί να μεταβληθεί σε αυθύπαρκτη αρχή. Συμπερασματικά, η μελέτη των δακρύων προσφέρει μια διαφορετικού είδους προσέγγιση σε όλα αυτά τα θέματα που αναφέρθηκαν δίνοντας νέες ή επιβεβαιώνοντας παλιές απαντήσεις.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Δανιά Σοφία
  • Dania Sofia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5452777

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Δανιά Σοφία; Dania Sofia. Δακρυρροούντες αυτοκράτορες. Τα δάκρυα ως εξωτερίκευση της μετάνοιας και η σύνδεσή τους με την αυτοκρατορική εικόνα στο Βυζάντιο (324-1118). 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452777