Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Χαρτογράφηση των εναλλακτικών μεταγράφων της ανθρώπινης καρδιάς

Abstract

dc:description

Οι τέσσερις κοιλότητες της ανθρώπινης καρδιάς παρουσιάζουν διαφορές ως προς τη δομή, τη λειτουργία και τη μοριακή τους οργάνωση. Το εναλλακτικό μάτισμα (alternative splicing) επιτρέπει σε ένα γονίδιο να παράγει διαφορετικές ισομορφές μεταγράφων και πρωτεϊνών, ωστόσο η συμβολή του στη λειτουργική εξειδίκευση των καρδιακών κοιλοτήτων δεν έχει χαρακτηριστεί πλήρως. Η παρούσα μελέτη διερεύνησε τις διαφορές στο εναλλακτικό μάτισμα μεταξύ του αριστερού κόλπου (LA), του δεξιού κόλπου (RA), της αριστερής κοιλίας (LV) και της δεξιάς κοιλίας (RV), καθώς και τις σχετιζόμενες βιολογικές διεργασίες και τις προβλεπόμενες μοριακές συνέπειές τους. Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν δημόσια διαθέσιμα δεδομένα αλληλούχησης RNA (RNA-seq) από 10 ενήλικες δότες χωρίς καρδιακή ανεπάρκεια, τα οποία προέρχονταν από το υποσύνολο δεδομένων GSE161472 της συλλογής GSE161473. Από τα 40 αρχικά δείγματα των τεσσάρων καρδιακών κοιλοτήτων, 33 πληρούσαν τα κριτήρια ποιοτικού ελέγχου. Η ανάλυση κύριων συνιστωσών (Principal Component Analysis, PCA) των διαφορετικών τύπων εναλλακτικού ματίσματος ανέδειξε την παράλειψη εξονίων (exon skipping) ως τον τύπο που παρουσίαζε τη σαφέστερη κατανομή των δειγμάτων ανά καρδιακή κοιλότητα. Η ανάλυση διαφορικής παράλειψης εξονίων πραγματοποιήθηκε στις συγκρίσεις LV_LA, RV_RA, RV_LV και RA_LA, με κριτήρια |ΔPSI| > 10 και προσαρμοσμένη τιμή p < 0,05. Τα συμβάντα ταξινομήθηκαν με βάση την παρουσία τους στις επιμέρους συγκρίσεις και χαρακτηρίστηκαν ως προς τους όρους βιολογικών διεργασιών της Γονιδιακής Οντολογίας (Gene Ontology, GO) και τις προβλεπόμενες συνέπειές τους στα μετάγραφα. Συνολικά, εντοπίστηκαν 313 στατιστικά σημαντικά συμβάντα παράλειψης εξονίων, τα οποία αφορούσαν 265 γονίδια. Από αυτά, 212 (67,7%) ήταν ειδικά για μία μόνο σύγκριση, ενώ 101 (32,3%) ήταν κοινά σε δύο ή περισσότερες συγκρίσεις. Τα συμβάντα που ήταν ειδικά για μία σύγκριση κατανέμονταν ως εξής: 121 στη σύγκριση LV_LA, 50 στη RV_RA, 23 στη RV_LV και 18 στη RA_LA. Συνεπώς, οι κολποκοιλιακές συγκρίσεις περιλάμβαναν 171 από τα 212 συμβάντα (80,7%), ενώ 41 συμβάντα ανέδειξαν επιπλέον διαφοροποιήσεις μεταξύ της αριστερής και της δεξιάς πλευράς, τόσο στους κόλπους όσο και στις κοιλίες. Τα γονίδια που επηρεάζονταν σχετίζονταν με διεργασίες κυτταρικής οργάνωσης, συστολής, μεταβολισμού, σηματοδότησης, ενδοκυττάριας μεταφοράς, επεξεργασίας RNA και κυτταρικής ομοιόστασης. Η παραγωγή εναλλακτικών πρωτεϊνικών ισομορφών αποτελούσε τη συχνότερη κατηγορία προβλεπόμενων συνεπειών, περιλαμβάνοντας 156 συμβάντα, ενώ 29 συμβάντα αντιστοιχίστηκαν σε τουλάχιστον ένα μοντέλο μεταγράφου χαρακτηρισμένο ως πιθανό στόχο του μηχανισμού αποικοδόμησης RNA μέσω πρόωρου κωδικονίου λήξης (nonsense-mediated decay, NMD). Επιλεγμένα γονίδια με γνωστή σημασία για την καρδιακή λειτουργία, όπως τα TTN και CAMK2D, παρουσίασαν υποψήφια πρότυπα ισομορφών που σχετίζονταν με συγκεκριμένες καρδιακές κοιλότητες. Επιπλέον, από τα 225 συμβάντα που περιλαμβάνονταν σε συγκρίσεις με την αριστερή κοιλία, 76 (33,8%) παρουσίαζαν συμβατές εξονικές δομές σε ανεξάρτητο άτλαντα ισομορφών της αριστερής κοιλίας ενήλικης ανθρώπινης καρδιάς. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η μοριακή διαφοροποίηση μεταξύ των καρδιακών κοιλοτήτων δεν περιορίζεται στο επίπεδο της γονιδιακής έκφρασης, αλλά επεκτείνεται και στη διαφορική χρήση εξονίων και ισομορφών μεταγράφων. Παρότι το εναλλακτικό μάτισμα δεν αποτελεί τον μοναδικό καθοριστικό παράγοντα της ταυτότητας των καρδιακών κοιλοτήτων, τα οργανωμένα πρότυπα διαφοροποίησης τόσο μεταξύ κόλπων και κοιλιών όσο και μεταξύ της αριστερής και της δεξιάς πλευράς υποστηρίζουν τη δυνητική συμβολή του στη μοριακή εξειδίκευση της καρδιάς. Αν και οι προβλεπόμενες ισομορφές απαιτούν πειραματική επιβεβαίωση, η παρούσα μελέτη θέτει τις αρχικές βάσεις για τη δημιουργία ενός προτύπου αναφοράς της φυσιολογικής χρήσης εξονίων και της ποικιλομορφίας των υποψήφιων ισομορφών στις τέσσερις κοιλότητες της ανθρώπινης καρδιάς. Το πρότυπο αυτό μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την αναγνώριση παθολογικών μεταβολών του εναλλακτικού ματίσματος και να υποστηρίξει τη μελλοντική ανάπτυξη ενός πειραματικά επικυρωμένου άτλαντα καρδιακών ισομορφών μεταγράφων και πρωτεϊνών.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Τούλιου Ελένη
  • Touliou Eleni

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5453399

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Τούλιου Ελένη; Touliou Eleni. Χαρτογράφηση των εναλλακτικών μεταγράφων της ανθρώπινης καρδιάς. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5453399