Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Δημιουργία διαδικτυακής εφαρμογής για την οπτικοποίηση δικτύων που σχετίζονται με αμυλοειδώσεις

Abstract

dc:description

Οι πρωτεΐνες, προκειμένου να είναι λειτουργικές, πρέπει να διπλώνονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργείται μια σταθερή ενεργειακά τρισδιάστατη σφαιρική μορφή. Κάτω από ορισμένες συνθήκες, όμως, οι πρωτεΐνες χάνουν τη σταθερότητά τους και τη δομή τους, γεγονός που οδηγεί στη συσσωμάτωσή τους και στη δημιουργία ινώδων δομών, προκαλώντας, έτσι, παθολογικές καταστάσεις όπως οι αμυλοειδώσεις. Ως αμυλοειδώσεις χαρακτηρίζονται μια σειρά ετερογενών ασθενειών, οι οποίες προκύπτουν εξαιτίας λανθασμένου πρωτεϊνικού διπλώματος. Στην κατηγορία των αμυλοειδώσεων ανήκουν μερικές από τις σοβαρότερες ασθένειες της σύγχρονης εποχής, όπως η νόσος του Alzheimer και η νόσος του Parkinson. Τα αμυλοειδή ινίδια, που προκαλούν τις αμυλοειδώσεις, είναι αδιάλυτες ίνες πρωτεϊνικής φύσης, αποτελούν αποτέλεσμα του λανθασμένου διπλώματος των πρωτεϊνών και μοιράζονται ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, ανεξαρτήτως προέλευσης. Η διαδικασία της αυτοσυγκρότησης των πρωτεϊνών σε σταθερές, αδιάσπαστες ινώδεις δομές, δηλαδή σε αμυλοειδή ινίδια, ονομάζεται αμυλοειδογένεση. Για να γίνει ευρύτερα αντιληπτός ο ρόλος των αμυλοειδών πρωτεϊνών, είναι απαραίτητο να γίνει κατανοητός αρχικά ο ρόλος των πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων, καθώς οι πρωτεΐνες δεν δρουν μεμονωμένα σε έναν οργανισμό, αλλά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με άλλα μόρια για να επιτελέσουν μια σειρά λειτουργιών. Οι λειτουργίες αυτές αφορούν το μεταβολισμό, τη μεταφορά σήματος και την κυτταρική δομή. Οι πρωτεϊνικές αλληλεπιδράσεις, επίσης, διαδραματίζουν καίριο ρόλο και στη μελέτη ασθενειών και φαρμακευτικών στόχων. Για την ευκολότερη μελέτη και κατανόησή τους, οι πρωτεϊνικές αλληλεπιδράσεις σχηματίζουν δίκτυα, τα οποία απεικονίζουν τις συσχετίσεις μεταξύ πρωτεϊνών. Μέσω των δικτύων λαμβάνεται μία πληθώρα πληροφοριών σχετικά με τις λειτουργίες των πρωτεϊνών. Επίσης, για την καλύτερη διαχείριση των δεδομένων αυτών, έχουν δημιουργηθεί βάσεις δεδομένων πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων, όπως η STRING. Όσον αφορά τα δίκτυα, αποτελούνται από ένα σύνολο κόμβων και ένα σύνολο ακμών, που απεικονίζουν τις σχέσεις μεταξύ των κόμβων του εκάστοτε δικτύου. Τα δίκτυα σχετίζονται με μια πληθώρα διαφορετικών αντικειμένων μελέτης, όπως για παράδειγμα κοινωνικά, οικονομικά ή βιολογικά συστήματα. Η παρούσα εργασία πραγματεύεται τα βιολογικά συστήματα και ειδικότερα τα δίκτυα πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων, όπως έχει ήδη αναφερθεί. Επιπρόσθετα, η θεωρία γράφων αποτελεί το βασικό μαθηματικό εργαλείο για την αναπαράσταση και την ανάλυση δικτύων, επιτρέποντας την οπτικοποίησή τους, μέσω κόμβων και ακμών. Τέλος, για την οπτική αναπαράσταση των δικτύων υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός εργαλείων οπτικοποίησης και ανάλυσης τους, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και το Cytoscape. Το θέμα της παρούσας διπλωματικής είναι η δημιουργία διαδικτυακής εφαρμογής για την οπτικοποίηση δικτύων αμυλοειδώσεων, δηλαδή δικτύων πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων που επικεντρώνονται στις αμυλοειδογόνες πρωτεΐνες. Για τη δημιουργία της εφαρμογής, αρχικά, πραγματοποιήθηκε συλλογή δικτύων από δημοσιευμένα επιστημονικά άρθρα, που σχετίζονται με δίκτυα και αμυλοειδώσεις. Τα δίκτυα αυτά, στη συνέχεια, ανακατασκευάστηκαν μέσω Cytoscape, όπου εφαρμόστηκαν και οι κατάλληλες τροποποιήσεις, ώστε να αναδειχθεί ο χαρακτήρας της εφαρμογής. Συγχρόνως, πραγματοποιήθηκε και κατηγοριοποίηση των πρωτεϊνών με βάση δεδομένα που προήλθαν από τη UniProt. Τέλος, τα δίκτυα αυτά ενσωματώθηκαν στην εφαρμογή, η οποία διευκολύνει τη μελέτη και κατανόησή τους. Στο τελευταίο τμήμα της εργασίας, στην ενότητα των αποτελεσμάτων, παρουσιάζονται οι κώδικες που είναι υπεύθυνοι για την υλοποίηση της εφαρμογής, οι αλλαγές και οι προσθήκες που πραγματοποιήθηκαν, ώστε η εφαρμογή να γίνει περισσότερο λειτουργική. Η εφαρμογή βασίστηκε στη βιβλιοθήκη του Cytoscape JavaScript, μετά από εξαγωγή δικτύων ως διαδικτυακή εφαρμογή από την εφαρμογή του Cytoscape. Οι κώδικες έχουν τροποποιηθεί, ώστε να υποστηρίζονται νέες λειτουργίες. Ρόλος της συγκεκριμένης εφαρμογής είναι αφενός να παρέχει στους επισκέπτες τη δυνατότητα να περιηγούνται και να αλληλεπιδρούν με τα διαθέσιμα δίκτυα και αφετέρου να παρέχει τη δυνατότητα στα μέλη του εργαστηρίου να προσθέτουν τις δικές τους διαδραστικές οπτικοποιήσεις και αναλύσεις δικτύων. Συνολικά, η παρούσα εργασία αναδεικνύει τη συμβολή της οπτικοποίησης βιολογικών δεδομένων στη μελέτη πολύπλοκων ασθενειών, όπως οι αμυλοειδώσεις, και παρουσιάζει μια διαδικτυακή εφαρμογή η οποία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Συγχρόνως, θέτει τις βάσεις για τη μελλοντική επέκταση και αξιοποίηση της εφαρμογής, μέσω της προσθήκης νέων δικτύων και λειτουργιών που θα συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών αμυλοειδογένεσης και των πρωτεϊνικών αλληλεπιδράσεων.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ράπτη Νικολέττα
  • Rapti Nikoletta

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5453450

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ράπτη Νικολέττα; Rapti Nikoletta. Δημιουργία διαδικτυακής εφαρμογής για την οπτικοποίηση δικτύων που σχετίζονται με αμυλοειδώσεις. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5453450