Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

«Το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα και ο αντιβενιζελικός Τύπος (Ιανουάριος–Ιούνιος 1916)»

Abstract

dc:description

Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο ο αντιβενιζελικός Τύπος προσέγγισε και αξιοποίησε το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα κατά το πρώτο εξάμηνο του 1916. Η επιλογή της περιόδου Ιανουαρίου-Ιουνίου 1916 συνδέεται με την ιδιαίτερα κρίσιμη φάση που διέρχεται το ζήτημα, καθώς κατά το διάστημα αυτό η αρχική βεβαιότητα του αντιβενιζελικού Τύπου για την ενσωμάτωση της Βορείου Ηπείρου στο ελληνικό κράτος έρχεται σταδιακά αντιμέτωπη με την ενίσχυση της ιταλικής παρουσίας και, τελικά, με την ιταλική κατοχή της περιοχής. Η μελέτη διερευνά κατά πόσο το βορειοηπειρωτικό παρουσιάστηκε ως ένα αυτοτελές εθνικό ζήτημα ή εάν μετατράπηκε σε εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης και αποδόμησης του βενιζελισμού στο πλαίσιο του Εθνικού Διχασμού και του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Για την εξέταση του ζητήματος αξιοποιείται ο αθηναϊκός Τύπος της περιόδου, καθώς και η εφημερίδα Ήπειρος, με βασικές πηγές τις εφημερίδες Εμπρός, Σκρίπ, Νέα Ημέρα, Ακρόπολις και Ήπειρος και το περιοδικό Πολιτική Επιθεώρησις. Η συγκριτική ανάλυση των δημοσιευμάτων επικεντρώνεται στη θεματολογία, τη ρητορική, την παρουσίαση των διεθνών εξελίξεων, τη στάση απέναντι στην ιταλική πολιτική και την ουδετερότητα, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο ο Βενιζέλος και οι πολιτικές του επιλογές παρουσιάζονται στο πλαίσιο του βορειοηπειρωτικού. Η έρευνα καταδεικνύει ότι το βορειοηπειρωτικό ζήτημα δεν αντιμετωπίστηκε από τον αντιβενιζελικό Τύπο απλώς ως ζήτημα εξωτερικής πολιτικής, αλλά εντάχθηκε οργανικά στην εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση. Η προβολή της ιταλικής παρουσίας στην Αλβανία, των εξελίξεων στο πολεμικό μέτωπο και της πολιτικής της ουδετερότητας χρησιμοποιήθηκε για να υποστηριχθεί η ορθότητα των επιλογών των αντιβενιζελικών κυβερνήσεων και να ασκηθεί κριτική στη βενιζελική πολιτική. Κατά τους πρώτους μήνες του 1916, η Βόρειος Ήπειρος παρουσιάστηκε ως πολιτική επιτυχία που επιβεβαίωνε την ορθότητα της ουδετερότητας, ενώ στη συνέχεια, καθώς ενισχύθηκαν οι ιταλικές πιέσεις, το ζήτημα εντάχθηκε σε ένα ευρύτερο αφήγημα περί κινδύνου απώλειας της περιοχής και ξένης παρέμβασης. Παρά την ύπαρξη κοινού αντιβενιζελικού ιδεολογικού πυρήνα, η συγκριτική εξέταση αναδεικνύει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των εντύπων. Το Εμπρός διαμόρφωσε έναν περισσότερο στρατηγικό και γεωπολιτικό λόγο, η Νέα Ημέρα έναν ηπιότερο και θεσμικότερο λόγο, η Ακρόπολις συνέδεσε το ζήτημα με τη βασιλική παράταξη και την εθνική δικαίωση, η Πολιτική Επιθεώρησις το ενέταξε σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεθνών εξελίξεων, ενώ η Σκρίπ υιοθέτησε οξύτερη και περισσότερο προσωποποιημένη ρητορική. Η Ήπειρος, τέλος, προσέδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην τοπική διάσταση και στην εμπειρία των Ηπειρωτών. Συνολικά, η εργασία υποστηρίζει ότι το βορειοηπειρωτικό αποτέλεσε έναν από τους βασικούς χώρους στους οποίους αποτυπώθηκε ο Εθνικός Διχασμός. Από εθνικό ζήτημα μετατράπηκε σε στρατηγικό επιχείρημα, πολιτικό όπλο και, στην περίπτωση της Ηπείρου, σε τοπικό σύμβολο. Ο αντιβενιζελικός Τύπος δεν υπήρξε μονολιθικός, αλλά πολυφωνικός, καθώς οι διαφορετικές εφημερίδες προσέγγισαν το ζήτημα με διαφορετικό ύφος και πολιτική στόχευση, μέσα όμως σε ένα κοινό ιδεολογικό πλαίσιο. Έτσι, η Βόρειος Ήπειρος λειτούργησε τελικά όχι μόνο ως αντικείμενο εθνικής διεκδίκησης, αλλά και ως μηχανισμός πολιτικής νομιμοποίησης του αντιβενιζελισμού.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Γκουβέλη Λάμπρος
  • Gkouveli Lampros

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5453566

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Γκουβέλη Λάμπρος; Gkouveli Lampros. «Το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα και ο αντιβενιζελικός Τύπος (Ιανουάριος–Ιούνιος 1916)». 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5453566