Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Από την οικιακή σφαίρα στο μέτωπο της πίστης: παρουσία, ρόλοι και προσλήψεις των γυναικών στις σταυροφορίες (11ος–13ος αιώνας)

Abstract

dc:description

Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξετάζει τη γυναικεία παρουσία και συμμετοχή στις Σταυροφορίες από τον 11ου έως τα τέλη του 13ου αιώνα, εστιάζοντας στους ιδεολογικούς και πρακτικούς ρόλους που ανέλαβαν οι γυναίκες και στον τρόπο με τον οποίο η δράση τους αποτυπώθηκε στις ιστορικές πηγές. Η μελέτη επικεντρώνεται στη λατινική Δύση και στα σταυροφορικά κράτη της Ανατολής, προσεγγίζοντας τις Σταυροφορίες όχι αποκλειστικά ως στρατιωτικές εκστρατείες, αλλά ως ένα σύνθετο θρησκευτικό, πολιτικό και κοινωνικό φαινόμενο. Βασικός στόχος της έρευνας δεν είναι απλώς η επιβεβαίωση της γυναικείας συμμετοχής, η οποία έχει ήδη τεκμηριωθεί από τη σύγχρονη ιστοριογραφία, αλλά η διερεύνηση των διαφορετικών μορφών της και των παραγόντων που καθόρισαν την ιστορική ορατότητα των γυναικών. Η ανάλυση οργανώνεται γύρω από τρεις αλληλένδετους άξονες: την αναπαράσταση, την ορατότητα και την ανωνυμία των γυναικών στις μεσαιωνικές αφηγήσεις. Παράλληλα, εξετάζεται η επίδραση της κοινωνικής θέσης, του πλούτου και της πολιτικής ισχύος στις δυνατότητες γυναικείας δράσης. Μεθοδολογικά, η εργασία εντάσσεται στο πεδίο της κοινωνικής ιστορίας και της ιστορίας του φύλου, αξιοποιώντας τη διάκριση ανάμεσα στο βιολογικό φύλο (sex) και στο κοινωνικά και πολιτισμικά διαμορφωμένο φύλο (gender). Η έρευνα στηρίζεται στην κριτική προσέγγιση λατινικών, βυζαντινών και μουσουλμανικών μαρτυριών, κυρίως μέσω μεταφράσεων, σε συνδυασμό με νομικά, εκκλησιαστικά και διοικητικά τεκμήρια και τη σύγχρονη βιβλιογραφία. Η εξέταση των πηγών αποκαλύπτει ένα ευρύ φάσμα γυναικείων ρόλων. Βασίλισσες και αριστοκράτισσες άσκησαν πολιτική επιρροή και ανέλαβαν διοικητικές ευθύνες, ενώ άλλες γυναίκες συμμετείχαν στις εκστρατείες ως προσκυνήτριες, σύζυγοι και μητέρες, αιχμάλωτες ή απλώς ως γυναίκες που ακολουθούσαν τα στρατεύματα. Στη Δύση, γυναίκες διαχειρίστηκαν περιουσίες, διατήρησαν οικογενειακά δίκτυα και συνέβαλαν στην οικονομική υποστήριξη των σταυροφορικών εγχειρημάτων. Παράλληλα, γυναίκες χαμηλότερης κοινωνικής θέσης προσέφεραν εργασία, φροντίδα και υπηρεσίες απαραίτητες για την καθημερινή λειτουργία των στρατοπέδων. Τα συμπεράσματα καταδεικνύουν ότι η κοινωνική θέση επηρέαζε τόσο τις δυνατότητες δράσης όσο και την ιστορική ορατότητα των γυναικών. Οι αριστοκράτισσες καταγράφονται συχνότερα επώνυμα, ενώ πολλές γυναίκες των κατώτερων στρωμάτων παραμένουν ανώνυμες. Η διαφοροποίηση αυτή συνδέεται με τον ανδροκεντρικό χαρακτήρα των πηγών και τις ιδεολογικές προτεραιότητες των συγγραφέων τους. Παρότι οι Σταυροφορίες επέτρεψαν σε ορισμένες γυναίκες να αναλάβουν προσωρινά περισσότερες ευθύνες, δεν ανέτρεψαν την πατριαρχική κοινωνική δομή. Η μελέτη της γυναικείας παρουσίας αναδεικνύει, επομένως, την ανάγκη κριτικής ανάγνωσης των πηγών, καθώς η απουσία από την ιστορική αφήγηση δεν σημαίνει απαραίτητα απουσία από την Ιστορία.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σωτηρίου Σοφία
  • Sotiriou Sofia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5455998

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σωτηρίου Σοφία; Sotiriou Sofia. Από την οικιακή σφαίρα στο μέτωπο της πίστης: παρουσία, ρόλοι και προσλήψεις των γυναικών στις σταυροφορίες (11ος–13ος αιώνας). 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5455998