Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

A Genealogy of Socratic Ignorance: Classical Representations and Hellenistic Reception

Abstract

dc:description

Η παρούσα εργασία εξετάζει πώς η σωκρατική αποποίηση της γνώσης έγινε η φράση «ξέρω ότι δεν ξέρω τίποτα» (το γνωστό «ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα»). Αντιμετωπίζει τη σωκρατική άγνοια ως μοτίβο που διαμορφώθηκε μέσα από μια παράδοση κειμένων και όχι ως παγιωμένο δόγμα. Ακολουθώντας την ερμηνευτική του Gadamer, θέτει σε κάθε συγγραφέα τρία ερωτήματα: τι του επέτρεπε να πει για τον Σωκράτη το είδος στο οποίο έγραφε, ποια προκατανόηση έφερε στο πορτρέτο του και τι πέτυχε με αυτό. Το πρώτο μέρος εξετάζει τις κλασικές αναπαραστάσεις. Στις Νεφέλες του Αριστοφάνη ο Σωκράτης διεκδικεί γνώση των ουρανίων και των θείων. Στα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα δεν ομολογεί άγνοια, αλλά περιορίζει όσα μπορεί να γνωρίσει ο άνθρωπος. Στην Απολογία του Πλάτωνα οι επιστημικές του αξιώσεις κατανέμονται σε τέσσερα ρήματα (οἶδα, σύνοιδα, οἴομαι, ἐπίσταμαι), και η στάση δεύτερης τάξης στο 21d είναι δοξαστική, όχι επιστημική. Ο Αριστοτέλης καταγράφει την αποποίηση μόνο ως στοιχείο μεθόδου. Το δεύτερο μέρος εξετάζει την ελληνιστική πρόσληψη. Για τη Στοά, η άγνοια είναι ελαττωματική διάθεση της συγκατάθεσης. Η σχολή έπλασε τον Σωκράτη της κυρίως από τον Ξενοφώντα και παρέκαμψε την αποποίηση, αν και ο ενδιάμεσος όρος της, η κατάληψη (κατάληψις), θα μπορούσε να χωρέσει τον πλατωνικό Σωκράτη. Η σκεπτική Ακαδημία έκανε τον Σωκράτη πρόγονο της ἐποχῆς, δηλαδή της αναστολής της κρίσης. Κατά τον Κικέρωνα, ο Αρκεσίλαος ριζοσπαστικοποίησε την αποποίηση, ενώ ο Καρνεάδης πρόσφερε, με το πιθανόν, ένα κριτήριο για πράξη χωρίς γνώση. Ο Κικέρων συμπυκνώνει τα ελληνικά ρήματα στο scire. Στα Academica 1.16 και 1.45 δίνει στη φράση την καθοριστική της μορφή και αφηγείται την ιστορία της. Ο Διογένης Λαέρτιος (2.32) παρουσιάζει την ίδια συμπύκνωση στα ελληνικά. Γι' αυτό η εργασία καταλήγει ότι η φράση είναι ελληνιστική κατασκευή που παρήγαγε η δοξογραφία και ότι η αρχαιότερη μαρτυρημένη μορφή της είναι λατινική.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Rodriguez Alonso Jesus

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5456048

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Rodriguez Alonso Jesus. A Genealogy of Socratic Ignorance: Classical Representations and Hellenistic Reception. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5456048