National and Kapodistrian University of Athens
Εφαρμογές του νεογνικού προσυμπτωματικού ανιχνευτικού ελέγχου (newborn screening test) στην Ελλάδα: το παρόν και το μέλλον
Abstract
dc:descriptionΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο νεογνικός προσυμπτωματικός ανιχνευτικός έλεγχος (newborn screening, NBS) αποτελεί καθιερωμένη παρέμβαση δημόσιας υγείας, καθώς επιτρέπει την ανίχνευση σοβαρών νοσημάτων πριν από την εκδήλωση συμπτωμάτων, σε στάδιο κατά το οποίο η έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την πρόγνωση. Η ανάπτυξη νέων θεραπευτικών επιλογών, σε συνδυασμό με την πρόοδο των μοριακών και γονιδιωματικών τεχνολογιών, έχει διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του NBS, αλλά και τα ερωτήματα που αφορούν την επιλογή των νοσημάτων, την κλινική χρησιμότητα και τη βιωσιμότητα των προγραμμάτων. ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η αποτύπωση της σημερινής κατάστασης του νεογνικού προσυμπτωματικού ελέγχου στην Ελλάδα, η σύγκρισή της με τις σύγχρονες διεθνείς πρακτικές και η διερεύνηση των δυνατοτήτων περαιτέρω επέκτασής του, με ιδιαίτερη έμφαση στα θεραπεύσιμα σπάνια νοσήματα και στον ρόλο του γονιδιωματικού νεογνικού ελέγχου. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Πραγματοποιήθηκε αφηγηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, με έμφαση σε δημοσιεύσεις της περιόδου 2021–2026. Η αναζήτηση έγινε κυρίως στη βάση δεδομένων PubMed και συμπληρωματικά στις Scopus και Google Scholar, με όρους σχετικούς με το NBS, τον γονιδιωματικό έλεγχο, τη SMA, τη SCID, την οικονομική αξιολόγηση και την ελληνική εφαρμογή. Προτεραιότητα δόθηκε σε πρωτογενείς και πληθυσμιακές μελέτες, πρόσφατες ανασκοπήσεις, κατευθυντήριες οδηγίες, οικονομικές αξιολογήσεις και επίσημες ελληνικές θεσμικές πηγές. Παλαιότερες δημοσιεύσεις συμπεριλήφθηκαν όταν είχαν ιδιαίτερη ιστορική ή επιστημονική σημασία. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η ανασκόπηση ανέδειξε τη διεύρυνση του ελληνικού Εθνικού Προγράμματος Προληπτικού Ελέγχου Νεογνών (ΕΠΠΕΝ) σε 33 νοσήματα από το 2024, καθώς και την πιλοτική εφαρμογή μοριακού ελέγχου για νωτιαία μυϊκή ατροφία (SMA),βαριά συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια (SCID) και αγαμμασφαιριναιμία. Η διεθνής εμπειρία υποστηρίζει την επιλεκτική επέκταση του NBS σε νοσήματα με σαφές όφελος από την προσυμπτωματική διάγνωση και θεραπεία. Οικονομικές αξιολογήσεις δείχνουν ότι, για επιλεγμένες παθήσεις, το NBS μπορεί να είναι οικονομικά αποδοτικό και, σε ορισμένα μοντέλα, να επιφέρει εξοικονόμηση κόστους. Οι μελέτες γονιδιωματικού NBS έχουν καταδείξει τεχνική εφικτότητα και πρόσθετη απόδοση ανίχνευσης, αλλά παραμένουν ζητήματα διεισδυτικότητας, ερμηνείας και επιβεβαίωσης των ευρημάτων, κόστους, διακυβέρνησης δεδομένων (κανόνων αποθήκευσης, πρόσβασης, χρήσης και προστασίας τους) και ισότιμης πρόσβασης στην περαιτέρω φροντίδα. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Για την Ελλάδα, άμεση προτεραιότητα έχει η αξιολόγηση της απόδοσης του διευρυμένου ΕΠΠΕΝ και των πιλοτικών προγραμμάτων για SMA και SCID. Κάθε περαιτέρω επέκταση θα πρέπει να εξετάζεται ανά νόσημα, με βάση το κλινικό όφελος, την απόδοση του προσυμπτωματικού ελέγχου, την ετοιμότητα του συστήματος υγείας και την οικονομική βιωσιμότητα. Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν υποστηρίζουν επί του παρόντος την καθολική εφαρμογή γονιδιωματικής αλληλούχησης ως υποκατάστατου του συμβατικού NBS. Ρεαλιστικότερη φαίνεται μια υβριδική προσέγγιση, με συμπληρωματική χρήση βιοχημικών, στοχευμένων μοριακών και γονιδιωματικών μεθόδων. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Νεογνικός προσυμπτωματικός έλεγχος
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Τάντου Σοφία
- Tantou Sofia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5456990