Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η αξιολόγηση των περιστατικών γονικής αποξένωσης από τους ειδικούς ψυχικής υγείας στο πλαίσιο ψυχιατροδικαστικής διερεύνησης. Στάσεις των Ελλήνων ειδικών ψυχικής υγείας

Abstract

dc:description

Η γονική αποξένωση αποτελεί πολυπαραγοντικό ψυχοκοινωνικό φαινόμενο κατά το οποίο το παιδί, στο πλαίσιο έντονης γονικής σύγκρουσης, απορρίπτει αδικαιολόγητα τον έναν γονέα ως αποτέλεσμα συστηματικής χειραγώγησης από τον άλλο. Το φαινόμενο οδηγεί σε σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, στη ψυχική υγεία του γονέα-στόχου και στη λειτουργικότητα της οικογένειας συνολικά. Παρά τη διεθνή αναγνώρισή του και την αυξανόμενη βιβλιογραφική τεκμηρίωση, η ψυχιατροδικαστική αξιολόγησή του παραμένει ένα από τα πιο απαιτητικά ζητήματα του πεδίου, καθώς απουσιάζουν κοινά πρωτόκολλα, τυποποιημένα εργαλεία και σαφής κατανομή ρόλων μεταξύ των εμπλεκόμενων επαγγελματιών και της δικαιοσύνης. Στην Ελλάδα, τα ελλείμματα αυτά επιτείνονται από την απουσία εξειδικευμένων δομών, την κατακερματισμένη δικαστική διαδικασία και τη χαμηλή διεισδυτικότητα της σχετικής βιβλιογραφίας στην επαγγελματική κατάρτιση. Η παρούσα εργασία διερεύνησε την αξιολόγηση περιστατικών γονικής αποξένωσης στο πλαίσιο της ψυχιατροδικαστικής πρακτικής στην Ελλάδα, μέσα από δύο συμπληρωματικούς ερευνητικούς άξονες. Ο Άξονας Α αφορούσε τις στάσεις, γνώσεις και αντιλήψεις 60 επαγγελματιών ψυχικής υγείας από Κέντρα Ψυχικής Υγείας της 1ης και 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής, ενώ ο Άξονας Β περιελάμβανε τη συστηματική καταγραφή και ανάλυση δεδομένων από 17 γονείς-στόχους. Εφαρμόστηκε μεθοδολογία μεικτών μεθόδων με σχεδιασμό εξηγητικής διαδοχής, ενώ η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η πλειονότητα των επαγγελματιών καταλήγει στο συμπέρασμα περί γονικής αποξένωσης βάσει επαγγελματικής εμπειρίας, χωρίς αξιοποίηση δομημένων διαγνωστικών εργαλείων, ενώ σημαντικό τμήμα του δείγματος δηλώνει ελλιπή ή καμία εκπαίδευση στο πεδίο. Η επαγγελματική κατεύθυνση διαμορφώνει καθοριστικά τον τρόπο αξιολόγησης, με τη θεραπευτική και συμβουλευτική εμπειρία να κυριαρχεί έναντι της ψυχιατροδικαστικής. Αναφορικά με τις στάσεις, οι μισοί επαγγελματίες αντιλαμβάνονται τη γονική αποξένωση ως αποξενωτικές πρακτικές του υποκινητή-γονέα και όχι ως σύνδρομο, ενώ η πλειονότητα τη θεωρεί μορφή ενδοοικογενειακής βίας. Ως κυριότερα προβλήματα αναδείχθηκαν η έλλειψη ψυχιατροδικαστικής εκπαίδευσης, η απουσία συνεργασίας μεταξύ ειδικών ψυχικής υγείας και δικαιοσύνης και ο κίνδυνος μηνύσεων. Από τα δεδομένα των γονέων-στόχων διαπιστώθηκε συστηματική υποαναγνώριση του φαινομένου από τους κοινωνικούς λειτουργούς, καθώς οι κοινωνικές έρευνες απέδιδαν τις δυσκολίες σε γονικές συγκρούσεις ακόμη και όταν υπήρχαν πολλαπλές ενδείξεις αποξένωσης. Αντίθετα, οι πραγματογνωμοσύνες παιδιού αναγνώρισαν το φαινόμενο στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Το κεντρικό εύρημα της μελέτης αφορά το χάσμα μεταξύ κλινικής εκτίμησης και δικαστικής απόφασης: ακόμη και όταν η πραγματογνωμοσύνη αναγνώρισε γονική αποξένωση, η δικαστική απόφαση δεν αποφάσιζε θεραπευτικό μέτρο. Στις αφηγήσεις των γονέων-στόχων κυριάρχησαν τρία μοτίβα: η μη τήρηση δικαστικών αποφάσεων από τον αποξενωτή-γονέα, η αποτυχία υλοποίησης θεραπευτικών εντολών στην πράξη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αυτόβουλη επανασύνδεση παιδιού και γονέα-στόχου μετά την ενηλικίωση. Συμπερασματικά, η αξιολόγηση της γονικής αποξένωσης στην Ελλάδα παραμένει αποσπασματική, ατεκμηρίωτη και θεσμικά ανεπαρκής. Η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη για δομημένα πρωτόκολλα αξιολόγησης, εξειδικευμένη εκπαίδευση επαγγελματιών και ενίσχυση της διεπιστημονικής συνεργασίας μεταξύ ψυχικής υγείας και δικαιοσύνης.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Χαντζοπούλου Μαρία
  • Chantzopoulou Maria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5461739

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Χαντζοπούλου Μαρία; Chantzopoulou Maria. Η αξιολόγηση των περιστατικών γονικής αποξένωσης από τους ειδικούς ψυχικής υγείας στο πλαίσιο ψυχιατροδικαστικής διερεύνησης. Στάσεις των Ελλήνων ειδικών ψυχικής υγείας. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461739