Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Φαινόμενα βίας του όχλου με θρησκευτικά κίνητρα κατά τους πρώτους βυζαντινούς αιώνες

Abstract

dc:description

Θέμα της παραπάνω μελέτης είναι η βία του όχλου με θρησκευτικά κίνητρα κατά την πρώιμη βυζαντινή περίοδο, ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο σε μια εποχή έντονων πολιτισμικών, πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών. Πώς εκδηλώνονταν αυτά τα φαινόμενα, ποιοι τα υποκινούσαν, ποιοι απάρτιζαν το πλήθος και ποια τα κίνητρα και οι εκλογικεύσεις τέτοιων φαινομένων όπως καταγράφονταν στις πηγές; Οι αρχαίοι και οι χριστιανοί συγγραφείς είχαν μια αφ’υψηλού αντιμετώπιση τέτοιων συμβάντων και της γενικότερης τάσης του απαίδευτου πλήθους να εκδηλώνει την οργή του μέσω πράξεων άλογης βίας. Παρόμοιες απόψεις θα επιβίωναν για αιώνες. Στο θέμα των θρησκευτικών κινήτρων της βίας, η εφεύρεση λογοτεχνικών προτύπων από τον Λακτάντιο και τον Ευσέβιο που δόξαζαν τη βία, αποτέλεσε σημείο καμπής που αντανακλούσε τον εκμιλιταρισμό της κοινωνίας κατά τον τρίτο αιώνα και την θρησκευτική πολιτική του Κωνσταντίνου. Στο τρίτο κεφάλαιο καταγράφηκαν τα γεγονότα βίας του όχλου που σημάδεψαν τις θεολογικές αντιπαραθέσεις και τις οικουμενικές συνόδους κατά τον τέταρτο και πέμπτο αιώνα. Από την υπόθεση του Άρειου ως και τη ληστρική σύνοδο της Εφέσου πολιτικές μηχανορραφίες χαρακτήρισαν τις διεργασίες και η ανάμιξη του κράτους προκάλεσε εν πολλοίς τη βία. Τα γεγονότα που οδηγούν ως και τη σύνοδο της Χαλκηδόνας σκιαγραφούν βαθύτερες αλλαγές όπως την αυξανόμενη πολιτική ισχύ του επισκόπου που δημιουργούσε ένα δίκτυο φανατισμένων οπαδών εντός της πόλης και την εντεινόμενη δυσαρέσκεια της Αντιόχειας και της Αλεξάνδρειας απέναντι στην ανάμιξη της κεντρικής εξουσίας και την αύξηση του κύρους της Κωνσταντινούπολης. Ο φόνος της Υπατίας, όπως κι άλλα παρόμοια περιστατικά, μαρτυρά τις πολιτικές ισορροπίες και τις θρησκευτικές συγκρούσεις στην πόλη της Αλεξάνδρειας καθώς και την συμμετοχή των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων που αποτελούσαν τον όχλο, όπως τους «παραβαλανείς». Τέλος, μέσω της εξιστόρησης των γεγονότων βίας διαπραχθείσας από μοναστικές κοινότητες σκιαγραφείται η ζωή εκτός των αστικών κέντρων και η αυξανόμενη παρουσία των ασκητών. Βρίσκοντας απαντήσεις στο ερώτημα της βίας του όχλου με θρησκευτικά κίνητρα εγείρεται ένα άλλο ερώτημα που αφορά το κατά πόσον τα γεγονότα αυτά αποτελούν τον κανόνα ενδεικτικό μιας καταπιεστικής και έντονα βίαιης εποχής. Παρότι επ’αυτού δεν δύναται να προσφερθεί ένα τελεσίδικο συμπέρασμα, ερευνώνται ενδιαφέρουσες απόψεις και επιχειρήματα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Καρδάσης Ελευθέριος-Ιάσων
  • Kardasis Eleftherios-Iason

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5461985

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Καρδάσης Ελευθέριος-Ιάσων; Kardasis Eleftherios-Iason. Φαινόμενα βίας του όχλου με θρησκευτικά κίνητρα κατά τους πρώτους βυζαντινούς αιώνες. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461985