National and Kapodistrian University of Athens
Βελτιστοποίηση της Ανταπόκρισης σε Καταστροφές: Σύγκριση Πολιτικού και Στρατιωτικού Συντονισμού σε Αιφνίδιες Καταστροφές — Μελέτη Περίπτωσης οι Πυρκαγιές του Έβρου (2023) και ο ρόλος του rescEU
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα διπλωματική εξετάζει την κλιμακούμενη πρόκληση των αιφνίδιων καταστροφών στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας ότι ο καίριος περιοριστικός παράγοντας δεν είναι αποκλειστικά η διαθεσιμότητα και η ποσότητα των μέσων, αλλά η ικανότητα των θεσμικών και επιχειρησιακών μηχανισμών να τα ενοποιούν έγκαιρα σε λειτουργικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, σε κοινή επιχειρησιακή εικόνα και σε αξιόπιστες ροές πληροφόρησης. Ως κρίσιμη μελέτη περίπτωσης επιλέγονται οι πυρκαγιές του Έβρου (Αύγουστος έως αρχές Σεπτεμβρίου 2023), ένα παρατεταμένο και πολυμέτωπο συμβάν μεγάλης κλίμακας που οδήγησε σε ενεργοποίηση ευρωπαϊκής συνδρομής μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών, καθώς και σε αξιοποίηση δυνατοτήτων της ευρωπαϊκής στρατηγικής εφεδρείας. Κεντρική επιδίωξη της εργασίας είναι η βελτιστοποίηση της απόκρισης μέσω μετρήσιμης σύγκρισης δύο διακριτών μηχανισμών συντονισμού εντός της ίδιας κρίσης. Ο πρώτος αφορά το πολιτικό σκέλος, δηλαδή τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας, το Πυροσβεστικό Σώμα και τους συναρμόδιους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών διεθνούς διασύνδεσης και της διαχείρισης συνδρομής μέσω του Κοινού Συστήματος Επικοινωνίας και Πληροφόρησης Εκτάκτων Αναγκών. Ο δεύτερος αφορά το στρατιωτικό σκέλος, δηλαδή τη συνδρομή των Ενόπλων Δυνάμεων ως υποστηρικτικού πυλώνα με οργανωμένες δομές εσωτερικής διοίκησης και ελέγχου, που εντάσσονται στην πολιτική διοίκηση της κρίσης (North Atlantic Treaty Organization [NATO], 2025· United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs [OCHA], 2007, 2018). Το θεωρητικό υπόβαθρο συνδυάζει το πλαίσιο μείωσης κινδύνου καταστροφών, τις αρχές διοίκησης και ελέγχου και οργανωμένης διαχείρισης συμβάντων, την έννοια της κοινής επιχειρησιακής εικόνας, τη λογική της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, καθώς και τη διαλειτουργικότητα ως σύγκλιση τεχνικών, διαδικαστικών και ανθρώπινων παραμέτρων. Οι έννοιες ορίζονται λειτουργικά ως εξής. Η διοίκηση και ο έλεγχος αναφέρονται στη δομή ρόλων και αρμοδιοτήτων και στην ανάθεση και παρακολούθηση πόρων που επιτρέπουν συντονισμένη λήψη και εφαρμογή αποφάσεων. Η κοινή επιχειρησιακή εικόνα αφορά ένα ενιαίο, συγχρονισμένο σύνολο πληροφοριών που διαμοιράζεται μεταξύ των εμπλεκομένων, ώστε να εξασφαλίζονται κοινή επίγνωση της κατάστασης και σταθερός ρυθμός ενημέρωσης. Η διαλειτουργικότητα συνίσταται στην ικανότητα φορέων και συστημάτων να συνεργάζονται αποτελεσματικά μέσω συμβατών επικοινωνιών, εναρμονισμένων διαδικασιών και κοινής επιχειρησιακής ορολογίας. Η ανάλυση οργανώνεται σε λογικό μοντέλο εισροών, διαδικασιών, παραγόμενων και τελικών επιπτώσεων, ώστε ο συντονισμός να μεταφράζεται από αφηρημένη διοικητική έννοια σε μετρήσιμη επιχειρησιακή επίδοση. Μεθοδολογικά υιοθετείται σχεδιασμός μονοπερίπτωσης με ενδοπεριπτωσιακή σύγκριση, σε συνδυασμό με ιχνηλάτηση διαδικασίας για την ανασύσταση κρίσιμων ακολουθιών αποφάσεων και ενεργειών. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται τέσσερις δείκτες επίδοσης. Με βάση τα συμπεράσματα, η εργασία προτείνει στοχευμένες παρεμβάσεις τυποποίησης της αρχικής αναφοράς και της κλιμάκωσης, ενίσχυσης κοινών ρυθμών ενημέρωσης και βελτίωσης κρίσιμων διεπαφών συντονισμού. Τέλος, επισημαίνονται οι περιορισμοί ως προς τη δυνατότητα γενίκευσης λόγω μονοπερίπτωσης, καθώς και η επίδραση εξωγενών συγχυτικών παραγόντων, όπως ο καιρός και η μορφολογία, που επηρεάζουν ουσιωδώς το τελικό αποτύπωμα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπακώστας Χρήστος
- Papakostas Christos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5462401