National and Kapodistrian University of Athens
Νέα Φαινοθειαζινικά παράγωγα: Σύνθεση και In Vitro/In Vivo Φαρμακολογική Αξιολόγηση Αντιοξειδωτικής και Αντιφλεγμονώδους δράσης τους
Abstract
dc:descriptionΟι πολυπαραγοντικές ασθένειες, όπως η αθηροσκλήρωση και οι νευροεκφυλιστικές νόσοι, χαρακτηρίζονται από την ταυτόχρονη εμπλοκή πολλαπλών παθοφυσιολογικών μηχανισμών, κυρίως του οξειδωτικού στρες και της χρόνιας φλεγμονής, γεγονός που καθιστά την κλασική φαρμακευτική προσέγγιση «ένας στόχος-μία νόσος» ανεπαρκή. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη πολυλειτουργικών μορίων (Multi-Target-Directed Ligands, MTDLs), ικανών να παρεμβαίνουν ταυτόχρονα σε περισσότερους από έναν μοριακούς στόχους, αναδεικνύεται ως ελπιδοφόρα θεραπευτική στρατηγική. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η σύνθεση και η φαρμακολογική αξιολόγηση νέων παραγώγων με βασικό σκελετό τη φαινοθειαζίνη (PTZ) και τη 1,4-βενζοθειαζίνη, με έμφαση στην αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση τους. Σχεδιάστηκαν και συντέθηκαν 10-Ν υποκατεστημένες φαινοθειαζίνες (ενώσεις 4-6), 2-υποκατεστημένες φαινοθειαζίνες με ενσωματωμένο θειομορφολινικό σκελετό (ενώσεις 8-10), καθώς και 1,4-βενζοθειαζινικά παράγωγα διφαινυλίου (ενώσεις 14-15), βασισμένα σε δομικά ανάλογα της βιταμίνης Ε (Trolox). Η ταυτοποίηση των οκτώ τελικών ενώσεων πραγματοποιήθηκε με φασματοσκοπία ¹Η- και ¹³C-NMR, ενώ υπολογίστηκε και η λιποφιλικότητά τους (cLogP). Η αντιοξειδωτική δράση αξιολογήθηκε με τη δοκιμασία σάρωσης της ελεύθερης ρίζας DPPH και τη δοκιμασία δέσμευσης ιόντων Fe²⁺ (φερροζίνη). Στη δοκιμασία DPPH, οι ενώσεις 5, 6 και 10 εμφάνισαν σημαντικά βελτιωμένη δράση σε σχέση με την ένωση αναφοράς Ι (IC₅₀=187 μΜ), με τιμές IC₅₀ 130, 85 και 131 μΜ αντίστοιχα, με την ένωση 6 να ξεχωρίζει για τη δράση της. Αντίθετα, στη δοκιμασία δέσμευσης Fe²⁺ όλες οι ενώσεις εμφάνισαν ασθενή δράση (0-47%), με τις ενώσεις 8 και 10 να παρουσιάζουν τη σχετικά καλύτερη ικανότητα χηλικής συμπλοκοποίησης λόγω πιθανώς πιο εκτεταμένου αρωματικού συστήματος. Συνδυάζοντας τα αποτελέσματα των των δύο δοκιμασιών, η ένωση 10 ανέδειξε το πιο ισορροπημένο συνολικό αντιοξειδωτικό προφίλ, συνδυάζοντας ικανοποιητική σάρωση ελευθέρων ριζών με τη σχετικά καλύτερη ικανότητα δέσμευσης ιόντων σιδήρου. Η αντιφλεγμονώδης δράση εξετάστηκε in vitro μέσω αναστολής του ενζύμου λιποξυγονάσης (LOX), όπου τα Ν-υποκατεστημένα παράγωγα φαινοθειαζίνης 4, 5 και 6 εμφάνισαν σημαντική ανασταλτική δράση (IC₅₀ 72, 70 και 60 μΜ αντίστοιχα). Από τα θειαζινικά παράγωγα, ξεχώρισε το ανάλογο 8 με τιμή IC₅₀ 100 μΜ ενώ οι υπόλοιπες ενώσεις δεν ήταν ουσιαστικά δραστικές (IC₅₀ ≥ 200 μΜ). Στο in vivo πρότυπο οξείας φλεγμονής άκρου ποδός μυός επαγόμενης από καραγενίνη, οι πιο δραστικές ενώσεις ήταν οι 4, 6 και 14, με μείωση του οιδήματος κατά 51%, 68% και 44% αντίστοιχα. Η συνέπεια μεταξύ των in vitro και in vivo αποτελεσμάτων για τις ενώσεις 4 και 6 ενισχύει την αξιοπιστία της αντιφλεγμονώδους δράσης τους. Συνολικά, η ένωση 6 αναδείχθηκε ο πλέον υποσχόμενος υποψήφιος, καθώς ήταν η μόνη ένωση που συνδύασε την καλύτερη επίδοση σχεδόν σε όλες τις δοκιμασίες (DPPH, LOX και οίδημα καραγενίνης), αποτελώντας παράδειγμα ουσιαστικής πολυλειτουργικής δράσης δηλαδή ταυτόχρονης παρέμβασης σε οξειδωτικό στρες και φλεγμονή, σε συνδυασμό με ευνοϊκές φυσικοχημικές ιδιότητες (cLogP=3,66). Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ η ένωση 10 παρουσίασε το καλύτερο αμιγώς αντιοξειδωτικό προφίλ, η ένωση 6 υπερτερεί ως συνολικά πολυλειτουργικό υποψήφιο μόριο, αναδεικνύοντας τη διαφορά ανάμεσα σε αποτελεσματικότητα σε έναν μεμονωμένο στόχο και σε ισορροπημένη, πολυδιάστατη δράση.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΜΑΡΙΑ
- KEFALOGIANNI MARIA
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5462784