National and Kapodistrian University of Athens
Η πολιτιστική κληρονομιά απέναντι στην κλιματική κρίση: Συγκριτική μελέτη περιπτώσεων διαχείρισης κινδύνων και απειλών της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα, Νορβηγία και Ιταλία
Abstract
dc:descriptionΗ κλιματική κρίση αποτελεί μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις του 21ου αιώνα, επηρεάζοντας όχι μόνο τα φυσικά οικοσυστήματα και τις ανθρώπινες κοινωνίες, αλλά και την πολιτιστική κληρονομιά. Τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι, τα ιστορικά κέντρα πόλεων, τα μουσεία και τα πολιτιστικά τοπία εκτίθενται ολοένα και περισσότερο σε κινδύνους που προέρχονται από την άνοδο της θερμοκρασίας, τη μεταβολή των βροχοπτώσεων, την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, τις πλημμύρες, τις πυρκαγιές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι επιπτώσεις αυτές δεν αφορούν αποκλειστικά την υλική υπόσταση των μνημείων, αλλά επηρεάζουν επίσης την κοινωνική συνοχή, την τοπική οικονομία, την πολιτιστική ταυτότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη των περιοχών όπου αυτά βρίσκονται. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική μετατόπιση της διεθνούς επιστημονικής συζήτησης από την παραδοσιακή προστασία των μνημείων προς μια περισσότερο ολιστική αντίληψη της διαχείρισης κινδύνων. Η πολιτιστική κληρονομιά δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως παθητικό αντικείμενο διατήρησης, αλλά ως ενεργό στοιχείο κοινωνικής ανθεκτικότητας, το οποίο μπορεί να συμβάλει στην προσαρμογή των κοινωνιών απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η νέα αυτή προσέγγιση βασίζεται στη σύνδεση της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την πολιτική προστασία, τη διαχείριση φυσικών καταστροφών και τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να προστατευθεί απέναντι στις αυξανόμενες απειλές της κλιματικής κρίσης, με έμφαση στη διαχείριση κινδύνων, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και στη συνεργατική διακυβέρνηση. Κεντρικό αντικείμενο της μελέτης αποτελεί η περίπτωση της Ελλάδας, η οποία αναλύεται συγκριτικά με δύο διαφορετικά ευρωπαϊκά παραδείγματα: τη Νορβηγία και την Ιταλία. Η επιλογή των συγκεκριμένων χωρών επιτρέπει τη διερεύνηση διαφορετικών μοντέλων θεσμικής οργάνωσης, πολιτικών προσαρμογής και πρακτικών προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς απέναντι στους κλιματικούς κινδύνους. Η έρευνα βασίζεται σε ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση, μέσω ανάλυσης θεσμικών και πολιτικών κειμένων, εθνικών στρατηγικών, σχεδίων δράσης και διεθνών κατευθυντήριων πλαισίων. Παράλληλα, αξιοποιείται η συγκριτική ανάλυση πολιτικών (policyanalysis), με στόχο την αξιολόγηση του βαθμού ενσωμάτωσης της έννοιας της ανθεκτικότητας, της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών διακυβέρνησης και της μετάβασης από ένα αντιδραστικό σε ένα προληπτικό μοντέλο διαχείρισης κινδύνων. Τα αποτελέσματα της μελέτης αναδεικνύουν ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο στη θεσμική αναγνώριση των κλιματικών απειλών, εξακολουθούν να υφίστανται προκλήσεις που σχετίζονται με τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων, την επιχειρησιακή ετοιμότητα, την πρόληψη και την ενσωμάτωση ολοκληρωμένων σχεδίων διαχείρισης κινδύνων για την πολιτιστική κληρονομιά. Η συγκριτική προσέγγιση δείχνει ότι η αποτελεσματική προστασία δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη θεσμικών εργαλείων, αλλά και από την ικανότητα ανάπτυξης συνεργειών μεταξύ κρατικών φορέων, επιστημονικής κοινότητας, τοπικής αυτοδιοίκησης και κοινωνίας των πολιτών. Η συμβολή της εργασίας έγκειται στην ανάδειξη της ανάγκης μετάβασης προς ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διακυβέρνησης, στο οποίο η πολιτιστική κληρονομιά αντιμετωπίζεται ως δυναμικό στοιχείο ανθεκτικότητας και όχι μόνο ως αντικείμενο προστασίας. Μέσα από τη συγκριτική ανάλυση των τριών χωρών, η μελέτη επιχειρεί να συμβάλει στη συζήτηση για τη διαμόρφωση αποτελεσματικότερων πολιτικών προσαρμογής και διαχείρισης κλιματικών κινδύνων στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Ενφιετζόγλου Ελένη
- Enfietzoglou Eleni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5463310